Verschillende vormen
Er bestaan verschillende vormen faalangst. De meest bekende is die op schoolse taken, bijvoorbveeld bang zijn om opdrachten niet goed te maken.
Faalangst kan ook voorkomen bij sociale taken, bijvoorbeeld in gezelschao wat moeten zeggen. De laatste vorm is faalangst voor motorische of competitieve taken, te denken valt aan meedoen aan een sportwedstrijd.
Drie kenmerken van faalangst
Er zijn drie kenmerken van faalangst:
Gedachten vinden (cognitief) plaats in je hoofd. Al lang voordat het kind de taak moet uitvoeren spoken gedachten door zijn hoofd als ‘het zal vast wel weer niet lukken’ of ‘ik krijg vast wel weer een black-out’.
Het kind denkt dat niks goed kan gaan en heeft daardoor een negatief zelfbeeld, weinig gevoel van eigenwaarde, beoordeelt zichzelf negatief. Ten slotte kan het kind zichzelf niet goed accepteren. Als iets goed gaat komt dat door iets anders dan henzelf en als iets fout gaat komt dat wel door henzelf. Complimentjes nemen ze niet aan, want ze zijn niet waar.
Door alle spanning en adrenaline in het lichaam wordt het denken als het ware geblokkeerd. Na de taak stroomt de adrenaline weer weg en is het kind weer beter in staat om goed te denken. De angst voor de taak kan zo overheersen dat er geen ruimte meer is voor iets leuks.
Door de angst voor de taak kunnen er vele lichamelijke reacties optreden. Voorbeelden daarvan zijn onder andere: zweten, rood hoofd krijgen of rode vlekken in de nek, veel naar de wc moeten, hartkloppingen en hoofdpijn. Daarnaast komen maagklachten en darmklachten ook voor.
Duidelijk is dat te zien aan hun werkhouding. Kinderen met faalangst werken vaak ongestructureerd en chaotisch. Ook leren ze teveel details. Ze onderbreken hun werk en dwalen af. Lijken veel ‘te dromen’.
Ontstaan van faalangst
Om faalangst te kunnen ontwikkelen, moet het kind weten wat falen is. Het kind moet om wat voor reden dan ook een keer gefaald hebben.
Oorzaken en prognose van faalangst
Aspecten die zelfvertrouwen onder druk zetten
- Beschermde stijl. Het kind heeft in dit geval te weinig geleerd om te falen. De ouders vinden het vervelend als hun kind faalt en grijpt in voordat het kind kan falen. Zo leert het kind niet om zelf problemen op te lossen en er wordt geen gelegenheid gegeven tot falen, waardoor het kind bekend raakt met het falen.
- Verwaarlozend. Deze staat tegenover een beschermde stijl. Het kind faalt en niemand helpt hem.
- Perfectionisme. Als het kind perfectionistische ouders heeft, komt hij ook onder druk te staan. Het kind krijgt het gevoel dat nooit iets goed genoeg is.
- Ongeduldige stijl. Wanneer ouders ongeduldig zijn als het kind iets niet snel genoeg begrijpt, kan dat schadelijk zijn voor het kind.
Waar ontstaat faalangst?
Faalangst kan overal ontstaan waar het kind alleen wordt beoordeeld op de geleverde prestaties. En dan vooral op cognitieve vakken (op school).
Prognose
Hoe de faalangst verder verloopt en ontwikkelt bij het kind is afhankelijk van meerdere factoren. Bijvoorbeeld de motivatie van het kind, of de behandeling van faalangst op een goede manier gebeurt en het is afhankelijk van de omgevings- en gezinsfactoren.
Hoe beter de gezinsfactoren zijn, hoe beter de ontwikkeling van het kind met faalangst zal verlopen.
